مباحث حقوقی و تربیتی

مباحث حقوقی و تربیتی (1) 

« ازدواج زودهنگام و تأثیرات سوء آن بر جامعه »  

مقدمه

مطالعه سن ازدواج و عوامل موثر بر آن یکی از موضوعات مورد بررسی در جمعیت شناسی بوده است. گرچه اکثر مطالعات بر بالا رفتن سن ازدواج تاکید کرده‌اند، ولی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه از جمله ایران ازدواج در سنین پایین بخصوص برای دختران قابل ملاحظه است. ازدواج در سنین پایین از یک­سو مانعی در جهت پیشرفت زنان در عرصه‌های مختلف زندگی (از جمله تحصیلات، اشتغال و . . .) بوده و از طرف دیگر از لحاظ بهداشتی و روانی پیامدهای منفی فراوانی بر جای می‌گذارد. به همین دلیل، مطالعه پیش زمینه‌های ازدواج دختران در سنین پایین و پیامدهای آن می‌تواند گامی در جهت جلوگیری از ازدواج زودهنگام باشد.

ازدواج زودهنگام

تولد، ازدواج و مرگ سه واقعه مهم زندگی انسان­هاست. در بین وقایع یاد شده تنها مقوله ازدواج انتخابی است. ازدواج در تمام طول تاریخ جزء حقوق قانونی افراد بوده در حالیکه بسیاری از دختران و پسران از حق انتخاب در زمینه ازدواج برخوردار نبوده و مجبور می‌شوند که در سنین پایین ازدواج کنند. گرچه آنها ممکن است در مراسم ازدواج رضایت خود را اعلام کنند ولی به خاطر سن و سال کم عملاً درک درستی از ازدواج نداشته و موافقت آنها ناشی از شرایط پیرامونی است. 

ازدواج زودهنگام عبارتست از هر ازدواجی که درسنین زیر 18سالگی صورت گرفته، در صورتی­که دختر از نظرجسمی، فیزیولوژیکی و روانی برای ازدواج و فرزندآوری آماده نیست. در حال حاضر اگرچه بیشتر دختران در سنین بالا ازدواج می‌کنند، ولی در بسیاری از مناطق ازدواج زودهنگام رایج است. بطورکلی، 20 تا50 درصد از زنان در کشورهای در حال توسعه (بخصوص در صحرای جنوب آفریقا و جنوب آسیا) در سنین زیر 18سال ازدواج می‌کنند. 

 ازدواج زودهنگام، تجاوز به حقوق انسانی دختران بوده و در اکثر توافق نامه‌های بین المللی مورد توجه قرار گرفته است. بیانیه جهانی حقوق بشر بیان می‌کند: «همه مردان و زنان در تمام طول دوران زندگی خود و سوای نژاد، ملیت یا مذهب خود از حق ازدواج و تشکیل خانواده برخوردارند. مردان و زنان در هنگام ازدواج، در طول زندگی زناشویی و همچنین در هنگام فروپاشی ازدواج از حقوق برابر برخوردارند. ازدواج بایستی با رضایت کامل و آزاد زوجین صورت گیرد.» بنابراین دخترانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند، به علت اینکه به بلوغ کافی نرسیده‌اند ازدواج آنها همراه با رضایت کامل و آزاد نبوده و حقوق انسانی آنها رعایت نشده است. همچنین در بیانیه حقوق کودک در سال 1989 برخی از حقوق دختران در زمینه ازدواج زودهنگام ارائه شده است. در بیانیه مذکور حقوق دختران عبارتست از: حق اینکه بدون درخواست خودشان از والدینشان جدا نشوند، حق آزادی بیان، حق تحصیل، حق داشتن اوقات فراغت و فعالیتهای تفریحی و حق اینکه در مقابل استثمار و تجاوز جنسی مورد حمایت قرارگیرند. ازدواج در سنین پایین دختران را از این حقوق محروم می‌کند. 

پیامدهای ازدواج زودهنگام

از طرف دیگر ازدواج زودهنگام، همراه با یکسری پیامدهای منفی اجتماعی، بهداشتی و اقتصادی است. ازدواج زودهنگام مانعی در جهت پیشرفت دختران در عرصه‌های مختلف زندگی از جمله آموزش، اشتغال و ... است. می‌توان گفت ازدواج زودهنگام یکی از دلایل اصلی ترک تحصیل دختران است. نتایج مطالعات در ایران نشان می‌دهد که 9/60 درصد از دختران متاهل 19-10 ساله علت ترک تحصیل خود را ازدواج دانسته‌اند. دخترانی که به علت ازدواج زودهنگام ترک تحصیل می‌کنند، دانش و مهارت لازم را در زندگی کسب نکرده و در شکل دهی به هویت خود با مشکل مواجه شده و به دلیل نداشتن اعتماد به نفس کافی، همواره متکی به دیگران بوده و از قدرت تصمیم‌گیری بالایی در زندگی برخوردار نیستند.

ازدواج زودهنگام مخاطرات بهداشتی فراوانی را برای مادر و فرزند به دنبال دارد. زنانی که در سنین پایین ازدواج می‌کنند، دسترسی کمتری به وسایل پیشگیری و خدمات بهداشت تولید مثل دارند و از اطلاعات کمتری در این زمینه برخوردارند. بسیاری از آنها قبل از اینکه از نظر جسمی‌‌‌ و روانی به بلوغ کافی برسند مرتب دارای روابط جنسی و حاملگی‌های پی درپی هستند. زخمهای ناشی از حاملگی یکی از متداولترین پیامدهای ازدواج زودهنگام می‌باشد و در حال حاضر بیش از دو میلیون زن در جهان به این مشکل مبتلا هستند. اکثر مرگ و میر‌های ناشی از حاملگی در بین زنانی است که درسنین 19- 15 سالگی ازدواج کرده‌‌اند و احتمال مرگ دختران ازدواج کرده زیر 15 سال، پنج برابر دخترانی است که درسنین بالای 20 سال ازدواج کرده‌‌اند.

ازدواج زودهنگام منجر به مسائل بهداشتی فراوانی برای زنان و فرزندان آنها می‌شود. معمولاً ازدواج زودهنگام همراه با فرزندآوری زودهنگام است که زندگی مادر و فرزند را به خطر می‌اندازد. فرزندآوری دختران زیر 18 سال احتمال اختلال درسلامتی و مرگ و میر آنها را افزایش می‌دهد. عوارض مربوط به حاملگی مهمترین دلیل مرگ و میر دختران 19- 15 ساله در جهان است.  

آمارها نشان می دهد درسطح جهانی ۳۶ درصد زنان ۲۰ تا ۲۴ ساله قبل از رسیدن به سن ۱۸ سالگی ازدواج کرده اند. سالانه ۱۴ میلیون نوبالغ ۱۵ تا ۱۹ ساله زایمان می کنند و دختران زیر سن ۱۵ سال، ۵ برابر بیش از دختران سن بیست سالگی دستخوش مرگ و میر در طول بارداری یا زایمان می شوند. دختران زیر سن ۱۸ سالگی، ۶۰ درصد بیش از دختران بالای ۱۹ سالگی شاهد مرگ و میر نونهالشان در یک سال اول زندگی شان هستند و حتی اگر شانس زنده ماندن داشته باشد بیش تر در معرض بیماری های کم وزنی، کمبود مواد غذایی و دیرکرد در رشد جسمی و شناختی قرار می گیرند.

فقر یکی از عوامل اصلی ازدواج کودکان با بزرگسالان است. در بسیاری از مواقع با وقوع فقر، والدین بودن دختران را هزینه و بار اضافی بر هزینه خانوار محسوب کرده و با ازدواج او نه تنها بار هزینه را می کاهند بلکه گاه با ازدواج دخترشان با افراد مسن تر می توانند به زندگی اقتصادی و اجتماعی دختر و حتی خودشان نیز سامان بهتری دهند. در این اجتماعات ازدواج برای خانواده دختر به نوعی امتیاز اقتصادی نیز محسوب می شود. یک دختر در این شرایط به عنوان کالا مورد معامله قرار می گیرد و گاه به عنوان پول و یا به جای بدهی معامله می شود. در موارد نابسامانی مانند جنگ یا شرایط بد زراعت، خانواده می داند که دخترانش می توانند زمینه امنیت اقتصادی برای آنان باشند موضوع پرداخت جهیزیه با همین منظر برای تشویق به ازدواج زودهنگام است.

بررسی ها نشان می دهد که ازدواج دختران در سنین کودکی در خانواده هایی که پدر معتاد، بیمار روانی، بیسواد یا کودک تک والد یا والد ناتنی داشته باشند و از لحاظ اقتصادی - اجتماعی در سطح پایینی باشند، بیشتر است. امروزه قاچاق کودکان در قالب ازدواج گریبانگیر خانواده های فقیر است. برای مثال ۷۲ درصد از زنانی که اقدام به ترک خانه (فرار از خانه) کرده و در اورژانس های اجتماعی بهزیستی استان تهران در سال های ۸۱ و ۸۲ پذیرش شده بودند بین ۱۱ تا ۱۷ سال داشتند.

از دلایل دیگر بروز ازدواج اجباری و زودهنگام برای کودکان وجود عامل فشار و تهدید به مرگ است. قتل های ناموسی که در ایران نیز رواج دارد برخاسته از همین رویکرد است.

دراخبار متعدد مربوط به قتل ناموسی، یا تهدید و فشار خانواده دختران برای ازدواج که درصورت عدم تمکین منجر به قتل ناموسی می شود و یا کوچک ترین تخطی از نظر مردان خانواده حتی اگر درسطح گمانه باشد منتهی به مرگ دختران می شود. یک دختر ۱۶ ساله به نام «هلاله»، در «شهرک نایسر» سنندج، به دست برادر بزرگش و به ضرب شش گلوله به قتل رسید. این قتل به این دلیل اتفاق افتاد که «هلاله» با مردی قصد ازدواج داشت که برادرش (برادر هلاله) وی را از ازدواج با آن مرد منع کرده بود. همچنین در رویدادی دیگر یک دختر ۲۴ ساله به نام «بهاره الف» در خیابان ۲۵ سنندج، به دست پدرش به قتل رسید. این قتل نیز در پی بروز مشاجرات خانوادگی بر سر «ازدواج» اتفاق افتاده و پدر این دختر جوان با وارد کردن ضربه چاقو به قلب دخترش به شدت به وی آسیب زده و در نهایت «بهاره» در بیمارستان جان می سپارد.

ازدواج زود هنگام با دختر نابالغی که آمادگی جسمی کافی ندارد به ویژه با مردان بزرگسال پیامدهای فیزیکی و بدنی زیادی از نظر سلامتی دارد. براساس مطالعات انجام شده همبستگی قوی بین سن مادر و نرخ مرگ ومیر مادر وجود دارد. ازدواج زود هنگام و بارداری زودرس دربین دختران ۱۰ تا ۱۴ ساله پنج برابر بیش از زنان در سن ۲۰ تا ۲۴ ساله تلفات جانی هم برای مادر و هم جنین به همراه دارد. (اچ آی وی) ایدز نیز از خطراتی است که ازدواج های زود رس را تهدید می کند. دلیل این امر هم برخلاف تصور والدین که ازدواج زود هنگام می تواند سلامت دختران را نیز تضمین کند، ناشی از این است که شوهران ناقل بیماری های جنسی ناشی از ارتباط جنسی با افراد دیگر هستند.ازدواج زودهنگام الزامات قابل توجهی روی عروس های خردسال از نظر سطح پایین آموزش، بهداشت ناچیز، فقدان استقلال شخصی به دنبال دارد. بررسی ها نشان می دهد چنین موقعیتی سبب می شود فرآیند جامعه پذیری دختران خردسال از انواع تحولات شناختی و جسمی، روحی و فکری به نقش باروری تقلیل یابد. همبستگی نزدیکی بین ازدواج زودهنگام و سطح آموزش دختران وجود دارد.

یکی دیگر از پیامد های آسیب رسان ازدواج کودکان جدایی از خانواده و دوستان، از دست دادن آزادی تعامل با همسالان و مشارکت در فعالیت های اجتماعی و کاهش فرصت های آموزشی است. همچنین ازدواج کودک منجر به کار اجباری یا بردگی کودکان، استثمار جنسی وتجاری و خشونت علیه آنان است. به دلیل آن که کودکان نمی توانند از رابطه جنسی جلوگیری کرده و برای استفاده از روش های پیشگیری تاکید کنند، بنابراین در معرض مخاطرات بهداشتی نظیر بارداری پیش از بلوغ سنی، انتقال عفونت های جنسی و به خصوص «اچ آی وی» و (ایدز) قرار می گیرند.

والدین اغلب برای پیشگیری از تجاوز جنسی، بارداری بدون ازدواج، افزایش طول دوره باروری و اطاعت پذیری بیشتر دختران از شوهرانشان و همچنین کاهش هزینه اقتصادی والدین به ازدواج اجباری سوق داده می دهند . ازدواج، بارداری و مادر شدن زودهنگام آثار روانشناختی مثبتی روی دختران در سنین زیر ۱۸ سال بجای نمی گذارد. آنان از خشونت و سوء استفاده جنسی و پیامد های جسمی و روانی آن رنج می برند.

مطالعات نشان می دهد دخترانی که به صورت زودهنگام به ازدواج اجباری در سنین زیر ۱۸ تن داده اند، بیش تر به قبول خشونت خانگی و تنبیه توسط شوهرانشان باور دارند. در اغلب موارد دختران عروس پس از ازدواج وارد خانواده شوهرشده و توسط شوهر و خانواده او مورد استثمار و برده داری خانوادگی قرار می گیرند. ازدواج زود هنگام منجر به طلاق و جدایی بیش تری هم می شود. همچنین به دلیل بزرگسالی شوهران مخاطره بیوه شدن دختران عروس نیز بیشتر می شود  به همین دلیل دختران ازنظر اجتماعی، فرهنگی و حقوق مالکیت، در معرض تبعیض و محرومیت مضاعفی قرار می گیرند.  

طلاق در ازدواج های زودهنگام شایع تر است 

 ازدواج های زودهنگام در سنینی روی می دهد که افراد در آن به مرحله بلوغ فکری و عقلانی نرسیده اند. بنابراین زوجین در انتخاب شریک زندگی خود نمی توانند هیچ نقشی را ایفا کنند به طوری که پس از گذشت مدتی و بعلت ناتوانی در اداره زندگی تصمیم به طلاق و جدایی می گیرند. والدین براساس سنت ها و باورهای غلط خود باعث می شوند فرصت انتخاب از دختران و پسرانشان که به قدرت عقلانی و حتی جنسی کامل نرسیده اند، گرفته شود و زوج کم سن و سال مجبور است از کودکی یکسری مسوولیت های سنگین زندگی را به دوش بکشد.

در ازدواج های زودهنگام، زوجین دچار افسردگی های بلوغ زودرس می شوند که اگر بخواهند به زندگی خود ادامه دهند یک زندگی اضطراری خواهند داشت و در صورت طلاق نیز افرادی شکست خورده و ناکام در اجتماع محسوب می شوند که بسیاری از فرصت های زندگی خود مانند حق انتخاب همسر را از دست داده اند.

وی با اشاره به اینکه مداخله دولت در این زمینه ضروری است، خاطرنشان کرد: اطلاع رسانی و آموزش مهارت های زندگی به والدین بویژه در مناطق محروم و روستایی در زمینه عوارض و عواقب جبران ناپذیر ازدواج های زودهنگام و دوران کودکی بسیار ضروری است. 

نتیجه گیری :

هر چند مدتی است که کارشناسان نسبت به افزایش سن ازدواج جوانان هشدار می‌دهند، اما هنوز معضل ازدواج زودهنگام در بسیاری از جوامع و اقوام محلی به قوت خود باقی است. پیامدهای منفی ازدواج زود هنگام آنجا تداعی می‌شود که بدانیم غالب این ازدواج‌ها شکل اجباری و ناخواسته دارند و به عواملی مانند فقر، ناآرامی اجتماعی، تعلقات قومی، انگیزه محافظت از دختران و قوانین بازدارنده مبتنی است.      

                                                    *********

            احمد موحد  

- کارشناس علوم اجتماعی (پژوهشگری) دانشگاه آزاد مراغه

دعای امام زمان (عج)

دعای فرج

پـشـت مـیـلـه هـای خـاطـرات دیـروز

ایـسـتـاده ام ...،


تـنـهـا...،

پـشـت مـیـلـه هـای خـاطـرات دیـروز

ایـنجـا ...،

انـگـشـت هـایـم را مـی شـمـارم

یـک...

دو...

سه...

ودسـت تـو در هـم فـرو رفـتـه انـد

تـــو...،

غـزل را مـشـت مـشـت بـه حـراج گـذاشـتـی

کـه مـهـربـا نـی ات را ثـابـت کـنـی

ولـی...،

ولـی نـفـهـمـیـدی کـه مـن

آن سـوی خـیـابـان

انـتـظـارت را مـیـکـشم

تـو بـی وقـفـه فـریـاد کـشـیـدی...

و مـــن....

دیـگـر آزارت نـمـیـدهـم

زیـن بـس...

قـصـه هـایـم را بـرای هـیـچـکـس تـعـریـف نـمـیـکـنـم

اطـمـیـنـان داشـتـه بـاش...

هـنـوز قـافـیـه را بـه چـشـمـان تـو

مـی بـازم...

اطـمـیـنـان داشـته بـاش...

ولایت مداری در سیمای عاشورا

ولایت مداری در سیمای عاشورا

واقعه شهادت اباعبدالله الحسین همچون تابلوی زیبایی است که در جای جای آن ولایت مداری یاران با وفای امام حسین (ع) به چشم می خورد . در این نوشتار و هم زمان با ایام محرم حسینی نگاهی گذرا میکنیم به وقایع شهادت اباعبدالله (ع) و تاثیر ولایت پذیری در به وقوع پیوستن آن ها :

واقعه شهادت حضرت مسلم وهانی بن عروه:

پس از ورود ابن زیاد به کوفه، مسلم به خانه هانی بن عروه پناهنده شد تا ابن زیاد از حضور وی در کوفه مطلع نشود. ابن زیاد به واسطه جاسوسهایی که معین کرده بود، جایگاه مسلم را پیدا کرده و با حیله ای هانی را به دارالاماره کشاند و از وی خواست تا مسلم را حاضر نماید. هانی بن عروه امتناع کرد و در جواب مسلم بن عمرو باهلی که از او خواسته بود تا مسلم را به ابن زیاد تحویل دهد گفت: «به خدا قسم این کار باعث رسوایی و ننگ من است که من کسی را که در پناه من و مهمان من و فرستاده پسر پیغمبر من است به دشمن بسپارم در صورتی که دست های من سالم و یار و یاور فراوان دارم. به خدا قسم اگر هیچ کس مرا یاری نکند و تنها باشم با زور تسلیم نخواهم کرد تا پیش از او بمیرم.» وقتی عبیدا...بن زیاد امتناع مصرانه هانی را دید گفت: او را نزد من بیاورید. آن قدر با چوبدستی بر پیشانی و بینی و صورت هانی زد که بینی او شکست و خون بر جامه هایش فرو ریخت و گوشت صورت و پیشانی اش بر محاسنش آویخت و چوب شکست. روشن است که تنها تعصب و عرق میهمان نوازی هانی مانع از تحویل دادن مسلم نیست بلکه هانی بن عروه، مسلم را «فرستاده پسر پیغمبر» خویش می داند و حمایت خود را از وی از مجرای ولایت پذیری دو چندان می کند و همچنان در این مسیر استقامت می ورزد تا آنکه شهد شهادت می نوشد. از سوی دیگر در صحنه شهادت حضرت مسلم بنابر نقل سید بن طاووس می بینیم که مسلم امانِ محمد بن اشعث را امان مردم حیله باز و فاجر و نادرست می داند و آنقدر تنها می جنگد تا آنکه پس از غلبه ضعف و کثرت جراحات، اسیر می شود و پس از تحقیر ابن زیاد در گفتگویی که بین آنها صورت می گیرد، به شهادت می رسد.

تشرف زهیربن قین:

 زهیربن قین عقب تر از حضرت حسین(ع) از مکه خارج شد و چون نمی خواست با حضرت مواجه شود هر جا امام منزل می کرد، با فاصله دورتری از امام منزل می کرد تا آنکه امام فرستاده ای به جانب او روانه کرد. زهیر پس از شنیدن سخنان نماینده امام عمیقانه به فکر فرو رفت. در این هنگام همسر زهیر بر سر او نهیب زد و گفت: سبحان ا...! پسر پیغمبر تو را می طلبد و تو نمی روی؟ چه می شود اگر خدمتش برسی و کلام او را بشنوی؟» زهیر به خود آمد، از جا برخاست و به سوی حسین(ع) رفت و پس از لحظه ای با چهره ی باز و خوشحال بازگشت و دستور داد خیمه های او را کندند و وسائل او را نیز بردند و چادر او را نزدیک خیمه های حسین(ع) برپا نمودند و زوجه خویش را طلاق داد تا زحمتی متوجه وی نشود و او را به پسرعموهایش سپرد. همسر زهیر حین وداع با گریه گفت: خداوند یار و یاور تو باشد و تو را به خوشبختی برساند ولی از تو تمنا دارم روز قیامت نزد جد حسین(ع) مرا نیز به یاد آوری.» این صحنه زیبای ولایت مداری همسر زهیر که باعث شد تا زهیربن قین در ردیف اصحاب خاص امام(ع) قرار بگیرد، نقش زنان در واقعه عاشورا را به خوبی نمایان می سازد. چرا که همانگونه که همسر زهیر مشوق شوهر خود در امر پذیرش ولایت بود، یقیناً زنان دیگر جامعه آن روز نیز بی تأثیر در وقوع عاشورا و کیفیت آن نبوده اند.

شهادت قیس بن مسهّر:

 قیس بن مسهّر نامه رسان امام(ع) است که از طرف امام مامور شد تا نامه امام(ع) را به دست جمعی از شیعیان برساند. اما در بین راه با مأمور ابن زیاد مواجه شد و چون نمی خواست نامه به دست ابن زیاد بیفتد، آن را پاره پاره کرد. پس از آنکه او را به نزد ابن زیاد بردند در معرفی خود گفت: «مردی از شیعیان امیرالمومنین، علی بن ابیطالب (ع) و از شیعیان فرزندان او هستم» و از گفتن نام شیعیان موردنظر امام که نامه برای آنها بود، امتناع کرد. ابن زیاد غضبناک شد و گفت: « به خدا قسم تو را آزاد نمی کنم تا نام آنان را بگویی، یا بر فراز منبر روی و حسین بن علی و پدرش را دشنام دهی و ناسزا گویی و الا تو را با شمشیر قطعه قطعه می¬کنم.» قیس گفت: «نام آن جماعت را به تو نخواهم گفت ولی حاضرم بر منبر بروم و حسین و برادرش و پدرش را لعن کنم.» سپس بالای منبر آمد و حمد و ثنای خداوند نمود و بر رسول خدا درود فرستاد و برای علی بن ابیطالب و حسن و حسین (علیهم السلام) بسیار طلب رحمت کرد و بر عبید ا... بن زیاد و پدرش و بر سرکشان بنی امیه لعنت گفت. پس از آن گفت: ایها الناس! من فرستاده حسین به سوی شما هستم و او در فلان سرزمین است. به سوی او روید و او را یاری کنید. ابن خبر به ابن زیاد رسید. دستور داد او را از بالای قصر دارالاماره به زمین انداختند و به شهادت نایل شد . قیس بن مسهر با بذل جان خویش منبر رفت تا با اظهار چند جمله هم که شده به دفاع از حریم ولایت بپردازد و این هم درسی دیگر از عاشورا است برای ما شیعیان که همواره فرصت ها را مغتنم شمرده و در راه روشنگری درست و عالمانه بکوشیم حتی اگر آن فرصت، تریبون دشمنان اسلام باشد.

برخورد حر با امام:

خورشید فروزان ولایت در عاشورا تلألو می کند و دلهای مساعد را چون ذرات بخار به سوی خود جذب می¬کند و دلهای سنگ از این تابش فقط اثری گذرا می گیرند. در صحنه عاشورا می بینیم که امام(ع) افرادی از دشمن را به سوی خویش جذب می کند اما احدی از اصحاب امام(ع) جذب جبهه باطل نمی شوند. حر از اشخاصی است که ابتدا در ردیف دشمنان امام و بر علیه او ظاهر می شود اما وجود زمینه ای هرچند ضعیف از ولایت پذیری در او، وی را سعادتمند می کند و به فیض شهادت در جبهه حق می رساند تا آنجا که امام(ع) در لحظه شهادت وی، خاکها را از چهره حر، پاک می کرد و می فرمود: تو آزاد مردی، آنچنان که مادرت تو را «حر» نام نهاد و تودر دنیا و آخرت آزاده ای» . به نظر می رسد تابعیت حر از ولایت و غیرت او آنجا نمود پیدا می کند که وقتی سپاه حر بین امام و یارانش و راه برگشت، حائل می شود، امام(ع) به حر می فرماید: مادرت به عزایت بنشیند! چه می خواهی؟ حر در جواب امام ذکر احترام به حضرت زهرا نموده و می گوید: به خدا قسم اگر در میان عرب غیر از شما کس دیگری در چنین وضعی که تو به سر می بری این جمله را به من می -گفت از اینکه بگویم مادرت به عزایت بنشیند صرف نظر نمی کردم، هرچه می خواست بشود ولی به خدا قسم راهی برای ذکر نام مادرت جز به بهترین وجه ممکن نمی یابم.» در صحنه عاشورا می بینیم که امام افرادی از دشمن را به سوی خویش جذب می کند اما احدی از اصحاب امام جذب جبهه باطل نمی شوند. صحنه دیگر ولایت مداری وی زمانی است که وقتی از عزم عمربن سعد در جنگ با امام مطلع شد، بر خود لرزید، بر اسب خود نهیب زد و به قصد خیمه گاه امام (ع) حرکت کرد و در حالی که دو دست خود را بر سر گذاشته بود، می گفت: «خداوندا ! به سوی تو انابه می کنم، توبه مرا بپذیر زیرا من دوستان تو و فرزندان دختر پیغمبرت را مرعوب ساختم» سپس به نزد حسین (ع) رفت و عرضه داشت: «جانم فدای تو باد. من آن کسی هستم که بر تو سخت گرفتم و نگذاشتم به مدینه برگردی. گمان نمی کردم این مردم کار را به اینجا بکشانند. اینک توبه نموده و به سوی خدا بازمی گردم. آیا توبه من پذیرفته است؟» و از آنجا که همواره آغوش ولایت برای هدایت بندگان گنهکار باز است، امام (ع) فرمود: «آری، خداوند توبه تو را قبول خواهد کرد. پیاده شو». اما حر از اسب پیاده نشد و به اذن امام به میدان رفت و مقاتله ای نیکو کرد تا آنکه عده ای از شجاعان و دلیران را کشت و خود پس از لحظه ای به شهادت رسید.

امان خواهی شمر برای حضرت عباس و برادرانش:

 شمر به نزدیک خیمه ها آمد و فریاد زد: «کجا هستند عباس و برادرانش پسران خواهر من» مام حسین فرمود: «جواب شمر را بدهید! هرچند فاسق است. زیرا او دایی شماست.» عباس و برادرش گفتند: «چه می گویی؟» گفت: «ای خواهر زاده های من! شما در امان هستید و خود را با برادرتان حسین به کشتن ندهید و از امیرالمومنین یزید، اطاعت کنید.» عباس فرمود: «دستت بریده باد! چه امان زشت و پلیدی برای ما آورده ای؟ ای دشمن خدا! آیا می گویی دست از یاری برادر خود حسین، فرزند فاطمه برداریم و اطاعت یزید و فرزندان فرومایگان را به عهده بگیریم.» شمر در وضعیتی برای عباس و برادرانش امان نامه آورده بود که کشته شدن حضرت عباس و برادرانش برای خود آنها کاملاً روشن بود اما روح لئیم شمر بسیار حقیرتر از آن بود که بفهمد حضرت عباس حتی بدون اذن امام و مولای خویش قطره ای آب هم نمی نوشد چه رسد به اینکه مولای خویش، فرزند فاطمه اطهر را در کربلا رها کرده و به دشمن پناهنده شود.

 این ها تنها نمونه هایی از ولایت پذیری یاران اباعبدالله (ع) بود که از نظر گذشت به راستی ولایت پذیری بالاترین درش عاشورا به همه ماست .

کار آفرینی چیست

    کارآفرینی : واژه کارآفرینی از کلمه فرانسوی Entreprendre به معنای " متعهد شدن " نشاُت گرفته اسـت. بنابـر تعریف واژنامه دانشگـاهی وبستر : کارآفرین کسی است که متعهد می شود مخاطره هـای یک فعالیت اقتصادی را سازماندهی ، اداره و تقبل کند.

اقتصاد دانان نخستین کسانی بودند که در نظریه های اقتصادی خود به تشریح کارآفرین و کارآفرینی پرداختند. ژوزف شومپــیتر کارآفرین را نیــروی محرکــه اصلی در توسعه اقتصادی می داند و می گوید: نقش کارآفرین نوآوری است . از دیدگاه وی ارائه کالایی جدید ، ارائه روشی جدید در فرآیند تولید ، گشایش بازاری تازه ، یافتن منابع جدید و ایجاد هرگونه تشکیلات جدید در صنعت و... از فعالیت های کارآفرینان است. کـرزنر نیز کـه از استــادان اقتصاد دانشگاه نیویورک می باشد کارآفرینی را این گونه تشریح می کند : کارآفرینی یعنی ایجاد سازگاری و هماهنگی متقابل بیشتر در عملیات بازارها.

کارآفرینی سازمانی : فرآیندی است که در ان محصولات یا فرآیند های نوآوری شده از طریق القاء و ایجاد فرهنگ کارآفرینانه در یک سازمان از قبل تاُسیس شده ، به ظهـور می رسند.به تعریفــی دیگر : فعالیتهـای کارآفرینانـه فعالیت هایی است که از منابـع و حمـایت سازمانی به منظور دستیابی به نتایج نـوآورانه برخـوردار می باشد.

کارآفرین سازمانی: کسی که تحت حمایت یک شرکت ، محصولات ، فعالیتها و تکنولوژی جدید را کشف و به بهره داری می رساند.

کارآفرینی : فرآینــدی است که منجر به ایجــاد رضایتمندی و یا تقاضای جدید می گردد.کارآفرینی عبارتسـت از فرآینـد ایجـاد ارزش از راه تشکیل مجموعهُ منحصر به فردی از منابع به منظور بهره گیری از فرصتها.

کارآفرین (مستقل) : فردی که مسوُلیت اولیه وی جمع آوری منابع لازم برای شروع کسب و کار است و یا کسی که منابع لازم برای شروع و یا رشد کسب و کاری را بسیج می نماید و تمرکز او بر نواوری و توسعه فرآیند ، محصول یا خدمات جدید می باشد. به عبارت دیگر ، کارآفرین فردی است که یک شرکت را ایجاد و اداره می کند و هدف اصلی اش سود آوری و رشد است . مشخصه اصلی یک کارآفرین ، نوآوری می باشد.

کارآفرین شرکتی : کارآفرینی شرکتی به مفهوم تعهد شرکت به ایجاد و معرفی محصولات جدید و نظام های سازمانی نوین است.

ویژگیهای شخصیتی کارآفرینان : دیوید مک کللند از استادان روانشناسی دانشگاه هاروارد آمریکا که اولین بار "نظریه روانشناسی توسعه اقتصادی" را مطرح نمود ، معتقد است که عامل عقب ماندگی اقتصادی در کشور های در حال توسعه مربوط به عدم درک خلاقیت فردی است بنابر عقیده ایشان با یک برنامه صحیح تعلیم و تربیت می توان روحیه کاری لازم را در جوامع تقویت نمود ، به گونه ای که شرایط لازم برای صنعتی شدن جوامع فراهم آید.

کارلند و همکارانش اهم ویژگیهایی را که در مورد کارآفرینان مورد بررسی واقع و تاُیید شده بودند ، جمع آوری نمودند که اهم آنها عبارتند از:

- نیاز به توفیق

- تمایل به مخاطره پذیری

- نیاز به استقلال

- کارآفرینان دارای مرکز کنترل درونی هستند.

- خلاقیت